Missionaire Gemeente

0. Inleiding
In de komende decennia zullen belangrijke vragen beantwoord worden met het oog op de toekomst van het christendom in Europa en in het bijzonder in Nederland. Missionaire vernieuwing is daarbij hard nodig. Met het oog daarop is in 2009 de Masteropleiding Missionaire Gemeente (MMG) opgericht.

De MMG is één van de eenjarige academische master-varianten die aangeboden worden aan de Theologische Universiteit Kampen. Het betreft een missiologische masteropleiding, die post-christelijk Europa als context heeft. De opleiding richt zich dus op het vormen van studenten die zich geroepen weten leiding te geven aan zending en evangelisatie in een Westerse, seculiere omgeving. Daarbij is aandacht voor werken in de context van een bestaande gemeente of organisatie en voor het stichten van nieuwe gemeenten.

De MMG werkt samen met andere theologische opleidingen in het Nederlandstalig gebied.

1. Omvang en organisatie
De MMG bedraagt 60 European Credits, dus in totaal 1680 studie-uren (1 EC = 28 studie-uren). Dit betreft de totale tijd die aan de studie wordt besteed, dus inclusief colleges.

De studie kan zowel in voltijd (1 jaar) als in deeltijd (2 jaar) gevolgd worden. Bij een deeltijdstudie betekent dit dus 840 uur op jaarbasis.

De hoogte van het collegeld is afhankelijk van de persoonlijke situatie van de student. Hiervoor kan de beslisboom geraadpleegd worden die te vinden is op deze website.

De opleiding is verdeeld in zes modules, waarover verderop meer.

2. Instroom
2.1. Algemeen
De TUK is een theologische universiteit, die staat in de gereformeerde traditie. Aan de universiteit studeren mensen uit verschillende kerkelijke richtingen. De eenjarige masteropleidingen, waaronder de MMG, zijn bij uitstek bedoeld voor een breed scala van studenten. Iedereen die respect heeft voor de gereformeerde uitgangspunten van de universiteit is welkom, mits men voldoet aan de vooropleidingseisen.

Rechtstreeks toelaatbaar tot de MMG zijn alle studenten die een academische theologische bachelor hebben afgerond. Studenten met een HBO-bachelor in de theologie volgen een schakelprogramma (pre-master). Dit varieert in omvang, al naar gelang wat men al gedaan heeft. Het schakelprogramma is echter nooit meer dan 60 EC (1 jaar voltijd). Kijk voor meer informatie hier.

Studenten die via andere routes binnenkomen en willen onderzoeken of zij in aanmerking komen voor vrijstellingen voor het schakelprogramma, maken hun belangstelling kenbaar bij de coördinator van de master, dr. Stefan Paas (spaas[at]tukampen.nl), of bij de onderwijscoördinator, mw. Elizabeth Blokland (eblokland[at]tukampen.nl). Zij ontvangen dan een intakeformulier, waarop zij kunnen aangeven welke opleidingen zij hebben afgerond en wat hun relevante werkervaring is. Op basis van hun intakeformulier ontvangen zij dan nader bericht. Als zij een goede kans maken op een behoorlijk aantal vrijstellingen, worden zij uitgenodigd voor een nader onderzoek. Met het oog daarop wordt hun gevraagd een portfolio samen te stellen. Daarin worden zij begeleid door de coördinator van de MMG, dr. Stefan Paas. De toelatingscommissie beslist op basis van een gesprek met de kandidaat, n.a.v. diens portfolio, voor hoeveel vrijstellingen hij of zij in aanmerking komt.

Het cursusjaar begint op 1 september. Tijdige aanmelding is vereist, met name wanneer er een portfolio-procedure nodig is.

2.2. Tweede inschrijvingen en samenwerkingen
Met andere theologische opleidingen in Nederland zijn afspraken gemaakt over tweede inschrijvingen en verzilvering van studiepunten. Dit geldt in het bijzonder voor de volgende instellingen:

• Theologische Universiteit Apeldoorn
• Evangelische Theologische Faculteit Heverlee (B)
• Center for Evangelical and Reformation Theology aan de VU in Amsterdam
• Protestantse Theologische Universiteit in Kampen, Utrecht en Leiden

Het doel van deze samenwerking is dat studenten die aan een van deze instellingen een missionair profiel willen opbouwen, in staat worden gesteld dit zo efficiënt mogelijk samen te stellen uit het aanbod van de verschillende opleidingen.

3. Inhoud
3.1. Algemeen
De missiologie is de theologische discipline die de gang van het christelijk geloof door de wereld onderzoekt, in het bijzonder in situaties van grensoverschrijding. Daar waar christenen en kerken hun ‘veilige zones’ verlaten en geconfronteerd worden met nieuwe situaties en contexten, komt de missiologie in actie. Als theologische discipline werkt de missiologie vanuit een geloofsperspectief: alles wordt gezien binnen het verband van Gods bedoelingen met de wereld.

Daarbinnen zijn verschillende benaderingen mogelijk. Missiologie kan historisch benaderd worden (de geschiedenis van de zending) of systematisch-theologisch (de theologie van de zending). In de MMG wordt de missiologie vooral benaderd als een praktisch-theologische discipline. In de huidige praktische theologie worden vier kerntaken onderscheiden:

• een empirische taak, gericht op onderzoek en het verzamelen van gegevens
• een interpreterende taak, gericht op het verklaren van gegevens
• een normerende taak, gericht op het theologisch duiden van de situatie
• een praktische taak, gericht op doordacht en effectief handelen

Toegepast op de context waarbinnen de MMG werkt (post-christelijk Europa) betekent dit dus dat studenten in de MMG (a) kennis verzamelen over deze context, (b) leren die kennis te interpreteren met behulp van goed gefundeerde theorieën, (c) theologisch reflecteren op deze gegevens, en (d) komen tot goed doordachte voorstellen voor christenen en de kerk, om missionair van betekenis te zijn in een seculiere context.

In feite zijn de meeste modules op zo’n manier opgezet dat deze vier kerntaken telkens terugkomen.

3.2. Leerdoelen aan de hand van drie dimensies
In de MMG staat drie inhoudelijke dimensies centraal: theologie, persoonlijk handelen en handelen in gemeenschap. Per dimensie zijn de leerdoelen van de MMG als volgt:

Theologie
1. Je beschikt over een stevig missiologisch begrippenkader.
2. Je kunt je verstaanbaar maken in de taal van de omringende cultuur.
3. Je kunt creatief denken op het grensvlak van cultuur en christelijke traditie.
4. Je kunt komen tot verfrissende vertalingen van het christelijk geloof in nieuwe contexten.

Persoonlijk handelen
5. Je kunt anderen geestelijk begeleiden in hun weg naar een leven in navolging van Christus.
6. Je bent gericht op het vormgeven van een missionaire cultuur, waarin het Evangelie niet alleen gehoord, maar ook gezien en geleefd wordt.
7. Je kunt genade en waarheid op een eigentijdse manier communiceren in persoonlijke gesprekken, door middel van verkondiging en door het inrichten van contextueel gevoelige vieringen.
8. Je houdt de bronnen van geestelijk leven in je eigen leven open. Je leeft daarom uit genade, vanuit een existentieel begrip van het Evangelie.
9. Je hebt geestelijke disciplines ontwikkeld en je beoefent gastvrijheid.
10. Je gaat op een authentiek-christelijke, liefdevolle en vrijmoedige manier om met andersdenkenden.
11. Je bent integer, stelt je transparant op, voelt je verantwoordelijk voor degenen die aan je zorg zijn toevertrouwd en je legt verantwoording af over je handelen.

Handelen in de gemeenschap
12. Je bent in staat om het Evangelie niet alleen in je eigen leven toe te passen, maar het ook voor te leven en vorm te geven samen met anderen.
13. Je kunt als theologisch leidinggevende functioneren in een (bestaande of nieuwe) gemeente.
14. Je beschikt over een concreet instrumentarium om te komen van idealen tot werkelijkheid.

4. Modules
4.1. Algemeen
De MMG is opgebouwd in zeven modules en een afstudeertraject, waarin de student een zelfstandig onderzoek doet en daarvan verslag uitbrengt. Elke afzonderlijke module bevat 6 EC (= 168 studie-uren) en het afstudeertraject bevat 18 EC. De opbouw is als volgt:
1. Integratiemodule
2. Zending in post-christelijk Europa
3. Missionaire ecclesiologie
4. Missionaire begeleiding
5. Missionair leiderschap
6. Missionaire communicatie
7. Vrije ruimte

Eén module is een ‘integratiemodule’, bedoeld voor alle eenjarige masteropleidingen aan de TUK. Deze module wordt gegeven door verschillende docenten, in Kampen. In deze module krijgt de student een brede oriëntatie op verschillende aspecten van gereformeerde theologie vandaag.

De module ‘Zending in post-christelijk Europa’ is een samenwerkingsmodule met de Evangelische Theologische Faculteit in Heverlee (ETF).

De overige vijf modules worden verzorgd door de TUK. Voltijdstudenten volgen uiteraard alle modules binnen één collegejaar. Deeltijdstudenten maken een keus, waarbij geldt dat de module ‘Zending in post-christelijk Europa’ altijd in het eerste jaar van de deeltijdstudie gevolgd moet worden. Voor het overige is het verstandig om in het eerste jaar van de deeltijdstudie in totaal vier modules te volgen, zodat het jaar daarop tijd overblijft voor het afstudeertraject.

4.2. Opbouw van een module
Met lichte variaties zijn alle modules ongeveer als volgt opgezet. De vier praktisch-theologische taken (zie 3.1) zijn daarbij leidend:

1. Empirische taak:
a. de student leest literatuur en / of verricht een klein onderzoek
b. bespreking in de groep, meestal aan de hand van een door de studenten ingebrachte casus. Hier worden meer gegevens ingebracht en met elkaar verbonden
2. Interpreterende taak: theoretische verdieping via colleges.
3. Normerende taak: via colleges en literatuur.
4. Praktische taak: de student verricht verder onderzoek, schrijft een essay met concrete aanbevelingen, en brengt deze binnen in een concrete context.

Uiteraard ligt de nadruk niet in elke module even zwaar op alle vier deze taken. Dit hangt af van de thematiek die wordt bestudeerd.

4.3. Inhoudelijk overzicht per module
Hieronder volgt een kort overzicht van de kernmodules van de MMG.

Zending in post-christelijk Europa
In deze module krijgen studenten een inleiding op zending en de geschiedenis van zending in Europa, met de nadruk op de laatste eeuw. Daarnaast krijgen studenten, aan de hand van recent sociaal-wetenschappelijk en cultuurfilosofisch onderzoek, een introductie op de grote veranderingen die de laatste decennia in Europa hebben plaatsgevonden. Het doel van de module is bewustwording ten aanzien van de vragen die voor ons liggen en een verkenning van de mogelijkheden van zending in het Europa van nu.

Missionaire ecclesiologie
In deze module staat het begrip ‘belonging’ centraal. Het gaat hier over de vraag wat een missionaire kerkleer inhoudt en hoe die herkenbaar is op de ‘werkvloer’ van de gemeente. Daarbij komen ook verschillende typen missionaire gemeenschappen aan de orde. In deze module is verder aandacht voor postmoderne ecclesiologieën.

Missionaire begeleiding
In deze module gaat het over verschillende aspecten van ‘believing’, ‘behaving’ en ‘belonging’. Dit gebeurt in het kader van ‘begeleiding’: een proces waarin zoekende mensen en jonge christenen worden begeleid op de weg van geestelijke groei en discipelschap. In deze module is aandacht voor tradities die op dit punt bestaan en voor de vraag welke vormgevingen missionaire begeleiding in de praktijk kan krijgen.

Missionaire communicatie
In deze module staat het begrip ‘believing’ centraal. Aan de hand van literatuur, eigen ervaringen en praktijkvoorbeelden gaat het over de vraag hoe we in onze tijd en cultuur het evangelie kunnen verwoorden. Ook de analyse van gangbare evangelisatiemethoden krijgt hier een plaats.

Missionair leiderschap
Hoewel ‘leiderschap’ een omstreden woord is in christelijk Nederland, zal niemand ontkennen dat leiding geven wel gebeurt. In deze module gaat het over de vraag wat het betekent om leiding te geven in een missionaire context (‘leadership in mission’). Naast een grondige theologische verdieping, speelt allerlei recent onderzoek daarbij een belangrijke rol. In deze module is ook veel aandacht voor de persoonlijke ontwikkeling van de student, geestelijk, qua persoonlijkheid en professioneel. Het maken en bespreken van een ‘competentiescan’ maakt deel uit van de module.

Vrije ruimte
De studenten hebben één module vrij te besteden. Daarvoor gelden de volgende voorwaarden:

• de module wordt bij voorkeur gebruikt om het afstuderen voor te bereiden. Dit kan door het volgen van colleges of cursussen, het lezen van literatuur, een studiestage bij een missionaire organisatie of missionair project, of het op andere wijze verrichten van vooronderzoek. Dit in overleg met de coördinator
• wanneer de module (onder andere) wordt gebruikt om colleges te volgen, verdient het de voorkeur om de vrije ruimte te besteden bij een andere onderwijsinstelling.

Over het invullen van de vrije ruimte bij andere instellingen kan overlegd worden met de coördinator.

Aan het begin van het cursusjaar krijgt de student een reader uitgereikt met meer informatie.

5. Namen en adressen
5.1. Coördinator MMG
Stefan Paas
Rijksstraatweg 22
1396 JM Baambrugge
E-mail: spaas[at]tukampen.nl    

5.2. Onderwijscoördinator TUK
Elizabeth Blokland
E-mail: eblokland[at]tukampen.nl  

5.3. Secretaris examencommissie TUK
Ankie Sinnema
E-mail: jmmsinnema[at]tukampen.nl


Download hier in pdf de tekst van deze pagina: MMG modules 2012-2013 .